Het is zover : de nieuwe vennootschapswet is op 1 mei 2019 van kracht.

Enkele extra mogelijkheden voor wat betreft de controle over en de overdracht van aandelen in de nieuwe vennootschapswet

De overdraagbaarheid van aandelen verschilde tot voor kort grondig volgens het vennootschapstype (waarvan hier alleen de NV en de BVBA worden besproken) :

  • NV

Tenzij de statuten of een aparte overeenkomst beperkingen op overdracht van aandelen voorzien zijn aandelen van een NV vrij overdraagbaar. De overdraagbaarheid van aandelen kan wel worden beperkt in de statuten of in een aandeelhoudersovereenkomst voor zover deze beperkingen gelimiteerd zijn in de tijd en de overdracht dus niet voor onbeperkte tijd onmogelijk maken.

  • BVBA

De aandelen van de huidige BVBA zijn alleen overgedraagbaar onder levenden of bij overlijden mits een meerderheid van de helft van de vennoten die minstens 75 % van het kapitaal vertegenwoordigen. Overdracht van aandelen aan een medevennoot, de echtgenoot van de overdrager of erflater, de bloedverwanten in rechte, nederdalende of opgaande lijn of andere personen kunnen wel worden toegelaten door de statuten. Van deze wettelijk voorziene regeling voor de BVBA kan niet worden afgeweken, tenzij door strengere statutaire of contractuele bepalingen.

In de opvolger van de BVBA, de BV, kunnen de aandelen van de BV ingevolge de nieuwe vennootschapswet wel vrij overdraagbaar worden gemaakt. Voor bestaande BVBA’s blijven de huidige overdrachtsbeperkingen gelden maar er zijn termijnen voorzien om deze BVBA’s te conformeren met de nieuwe vennootschapswet.

Om de controle als meerderheidsaandeelhouder over een vennootschap te behouden die één of meer minderheidsaandeelhouders heeft kan de overdracht van aandelen bijkomend beperkt worden bovenop de wettelijke bepalingen.

Hierna worden enkele mogelijkheden opgesomd die kunnen worden voorzien in de statuten of in een aandeelhoudersovereenkomst :

  • Stand still clausule

De aandeelhouders verbinden er zich toe gedurende een vastgelegde periode hun aandelen niet over te dragen.

  • Voorkoop en volgrecht

Indien een minderheidsaandeelhouder zijn aandelen aan een derde wil overdragen, dan kan door het voorkooprecht de meerderheidsaandeelhouder worden beschermd : hij heeft het recht om deze aandelen eerst aan te kopen aan dezelfde voorwaarden als deze geboden door de betreffende derde aan de verkopende aandeelhouder.

Daarbij is het ook belangrijk, indien de medeaandeelhouder zelf een vennootschap is, dat het voorkooprecht zodanig wordt geformuleerd dat de wijziging van de controle op de aandelen van de medeaandeelhouder niet kan leiden tot een omzeiling van het voorkooprecht.

Ook kan een volgrecht worden voorzien. Dit is een bijkomende bescherming voor de meerderheidsaandeelhouder indien deze niet in staat is, in toepassing van het voorkooprecht, de aandelen te kopen van de minderheidsaandeelhouder die wil verkopen. Door dit volgrecht kan de meerderheidsaandeelhouder tenminste al zijn aandelen mee verkopen aan de betreffende derde aan dezelfde modaliteiten.

  • Als een meerderheidsaandeelhouder (die niet 100 % van de aandelen bezit) meer zekerheid wil hebben om ooit zijn aandelen te kunnen verkopen aan een derde kan statutair een volgplicht worden voorzien. Hierdoor kunnen alle minderheidsaandeelhouders verplicht worden hun aandelen mee te verkopen aan een derde zodat de meerderheidsaandeelhouder de 100 % van de aandelen kan aanbieden aan een derde. Immers een derde koper is meestal alleen geïnteresseerd in een 100 % overname van een onderneming.

Dit is een kleine greep uit de statutaire of contractuele bepalingen die een meerderheidsaandeelhouder kan voorzien. HIj heeft wellicht goede redenen gehad om op een bepaald ogenblik andere partijen toe te laten tot het aandeelhouderschap maar toch wil deze meerderheidsaandeelhouder meestal zoveel mogelijk controle houden.

Tot voor kort werd de controle bepaald door het criterium wie de meerderheid van de aandelen had. Dit bepaalde in een NV ook de samenstelling van de Raad van Bestuur. De meerderheid besloot over benoeming en ontslag van bestuurders. Wanneer dan meerdere derden samen een nieuwe meerderheid konden vormen, hield dit risico’s in voor de vroegere meerderheidsaandeelhouder.

Door de nieuwe vennootschapswet, zijn er bijkomende mogelijkheden voor de bescherming van de controle over een vennootschap :

  • Raad van Bestuur

In de nieuwe vennootschapswet is het minimum aantal bestuurders voor een NV teruggebracht van drie naar één. Een meerderheidsaandeelhouder kan er dus bvb. statutair voor kiezen als enige bestuurder te fungeren en de minderheidsaandeelhouders alleen maar te betrekken bijvoorbeeld via een Raad van Advies. Tot nog toe was het vaak een zoektocht om andere bestuurders te vinden conform de wensen en verwachtingen van de meerderheidsaandeelhouder.

  • Bescherming van de controle ook na overdracht van aandelen in een familiale onderneming binnen de familie.

Vanaf nu kan in het geval van de schenking van de aandelen van een vennootschap door de ouders aan hun kinderen worden voorzien dat de ouders die het bedrijf willen verder leiden niet plots kunnen ontslagen worden door de vergadering van aandeelhouders gevormd door… hun kinderen.

  • Meervoudig stemrecht

Maar vooral de mogelijkheid om een meervoudig stemrecht statutair te voorzien is nieuw. Hierdoor kunnen meer aandeelhouders worden aangetrokken waardoor zelfs indien de oprichter zijn meerderheid van de aandelen verliest hij toch nog de meerderheid van de stemmen in de algemene vergadering kan behouden. Dit door het toekennen van een meervoudig stemrecht aan de oprichter. Om dit statutair mogelijk te maken in bestaande vennootschappen is er een 75 % meerderheid nodig in de algemene vergadering.

  • Aandacht bij de oprichting van een BV

De nieuwe BV kan voorzien in een vrije overdracht van aandelen. De vroegere strenge wettelijke overdrachtsbeperkingen zijn er niet meer. Er dient dus op maat voorzien te worden hoe de overdracht van aandelen desgevallend dient beperkt op maat.

 

De nieuwe vennootschapswet voorziet meer vrijheden, meer flexibiliteit en minder wettelijke overdrachtsbeperkingen. De nood om gepaste statuten en/of een op maat opgestelde aandeelhoudersovereenkomst op te stellen is hierdoor nog meer van belang.

Ons kantoor kan u hierbij met raad en daad bijstaan zodat de werking en de controle over een vennootschap optimaal wordt uitgewerkt rekening houdende met elke specifieke situatie, dit door het in overleg uitwerken van gepaste statuten en statutenaanpassingen en/of een bijkomende onderhandse aandeelhoudersovereenkomst.

Lieve DEHAESE

Partner DEHAESE&DEHAESE Advocatenkantoor

vennootschapsrecht

contact

=================================================

Het is zover : de nieuwe vennootschapswet is op 1 mei 2019 van kracht.
Het is zover : de nieuwe vennootschapswet is op 1 mei 2019 van kracht.