De aansprakelijkheid van bestuurders: ook voor fouten van zijn medebestuurders.
Elke bestuurder van een vennootschap (nv, bv, vzw) heeft belangrijke verantwoordelijkheden.
Hij is verantwoordelijk voor een correct intern bestuur. Dat betekent dat hij handelt als een voorzichtig en redelijk bestuurder in dezelfde omstandigheden geplaatst.
Verder vertegenwoordigt hij de vennootschap ten aanzien van derden waardoor hij ook een externe verantwoordelijkheid heeft.
Een bestuurder is in principe hoofdelijk aansprakelijk voor fouten van zijn medebestuurders wanneer het bestuursorgaan als college optreedt. Op deze hoofdelijke aansprakelijkheid bestaan uitzonderingen.
Voor foute beslissingen genomen door een medebestuurder is elke andere bestuurder verplicht actie te nemen o.m. door de Raad van Bestuur in te lichten en om tot oplossingen te komen voor de genomen foute beslissing.
Dit geldt ook voor feitelijke bestuurders. Het betreft hier personen die de facto bestuursbevoegdheden uitoefenen (bv. uitoefenen van een volmacht, deelnemen aan beraadslagingen van Raden van Bestuur…).
Als een bestuurder fouten begaat bij de uitoefening van zijn bestuurdersmandaat kan hij voor de veroorzaakte schade aansprakelijk worden gesteld.
Voorbeelden van dergelijke fouten: inbreuken op de vennootschapswetgeving, op de boekhoudwetgeving en op de statuten van de vennootschap.
Enkele voorbeelden: handelingen door de vennootschap laten stellen buiten het in de statuten omschreven maatschappelijk doel, het niet neerleggen van een goedgekeurde jaarrekening…
De gewone bestuurdersfout
Een gewone bestuurdersfout is een fout die een bestuurder maakt inzake goed beleid tijdens de uitvoering van zijn bestuursopdracht.
Enkele voorbeelden: het niet deelnemen aan de vergaderingen van het bestuursorgaan, het laattijdig protesteren van een factuur, het verzuimen om adequate verzekering af te sluiten, het nalaten van een handelshuurovereenkomst te hernieuwen.
Zo’n beleidsfout is niet altijd een wettelijke schending. De aansprakelijkheid door een gewone bestuurdersfout kan slechts ingeroepen worden door de vennootschap zelf. Bij een gewone bestuurdersfout is de bestuurder individueel aansprakelijk tenzij het bestuursorgaan een college vormt. In dat geval zal elke bestuurder van het bestuursorgaan hoofdelijk aansprakelijk zijn ongeacht wie de fout heeft veroorzaakt.
Aansprakelijkheid voor buitencontractuele fouten
Als een bestuurder een buitencontractuele fout begaat ten aanzien van derden en als dit tot schade leidt aan derden (bijv. klanten, leveranciers), zelfs als deze fouten inherent zijn aan de uitvoering van een contract van de vennootschap, kan deze bestuurder aansprakelijk worden gesteld.
Enkele voorbeelden van buitencontractuele fouten: oneigenlijk gebruik en diefstal van vennootschapsgoederen , niet betalen van belastingen, RSZ-bijdragen of BTW, beslissing door een bestuurder om zichzelf te bevoordelen ten nadele van de vennootschap.
Vanaf 1 januari 2025 zijn bestuurders in België persoonlijk aansprakelijk voor buitencontractuele fouten. De vroegere quasi-immuniteit van bestuurders werd afgeschaft bij de invoering van Boek 6 van het Burgerlijk wetboek dat in werking trad op 1 januari 2025. Door deze afschaffing kunnen derden bestuurders dagvaarden voor schade die werd veroorzaakt door hun buitencontractuele fout.
Voorbeelden van kennelijk grove fouten die hebben bijgedragen tot een faillissement
Een bestuurder die een kennelijk grove fout heeft begaan die aanleiding geeft tot het faillissement van de vennootschap kan aansprakelijk worden gesteld voor het geheel of een deel van de schulden van de vennootschap.
Enkele voorbeelden van kennelijk grove fouten zijn:
• fiscale fraude en andere frauduleuze handelingen
• het niet adequaat bijhouden van de boekhouding,
• roekeloos kredietbeheer,
• het aangaan van verplichtingen waarvan een zorgvuldig bestuurder moet weten dat deze de vennootschap in de problemen zullen brengen,
• ernstige inbreuken op de milieuwetgeving,
• het veroorzaken van lichamelijke schade door een arbeidsongeval als gevolg van onzorgvuldig bestuur,
• het veroorzaken van financiële schade door een samenwerking aan te gaan met een onderaannemer die niet aan de wet voldoet…
Bij een collegiaal orgaan zijn alle bestuurders in de regel hoofdelijk aansprakelijk voor de fouten van één bestuurder.
Alarmbelprocedure - Kennelijk onredelijk verderzetten van een verlieslatende activiteit
Deze procedure houdt in dat wanneer ten gevolge van geleden verliezen het netto-actief van de vennootschap is gedaald tot minder dan de helft van het maatschappelijk kapitaal (voor de nv) of wanneer het netto-actief dreigt negatief te worden o is geworden (voor de bv), dat het bestuursorgaan moet zorgen dat de algemene vergadering van aandeelhouders bijeenkomt binnen een termijn van ten hoogste twee maanden nadat deze toestand is vastgesteld.
De alarmbelprocedure houdt in dat de bestuurders een bijzonder verslag moeten opstellen waaruit moet blijken dat de nodige maatregelen zullen genomen worden om de continuïteit van de vennootschap te bewaren. Dit verslag moet tijdig worden voorgelegd aan een Buitengewone Vergadering van de aandeelhouders.
Bij gebreke aan de goedkeuring door een Buitengewone Algemene Vergadering van een gefundeerd en realistisch herstelplan zijn bestuurders verplicht tijdig het faillissement aan te vragen van de vennootschap.
Het verzuimen van het starten van de alarmbelprocedure leidt tot een aansprakelijkheid van bestuurders. Dit verzuim is des te ernstiger als een bestuurder zijn persoonlijke belangen voorop stelde ten nadele van de vennootschap. Een voorbeeld hiervan: de tijd rekken en een alarmbelprocedure uitstellen voor het selectief en onbevoorrecht aanzuiveren van bepaalde schulden bv. schulden aan de bestuurder zelf of aan een met hem verbonden vennootschap.
Bestuurders die een kennelijk reddeloos verloren onderneming op onrechtmatige wijze hebben voortgezet en hebben verzuimd aangifte van faillissement te doen kunnen aansprakelijkheid oplopen voor het geheel of een deel van de schulden van de vennootschap.
Een curator van een vennootschap in faling kan op deze grond een procedure aansprakelijkheid starten tegen de voormalige bestuurders.
De verzekering bestuurdersaansprakelijkheid
Een vennootschap kan haar bestuurders verzekeren voor bestuurdersfouten zodat het privé vermogen van de bestuurders in zekere mate beschermd wordt. Niet alleen mogelijk schade maar ook de kosten van de verdediging tegen de ingestelde vorderingen worden vergoed door deze verzekering.
De verzekerden kunnen natuurlijke personen zijn of managementvennootschappen die benoemd werden als bestuurder in het kader van een polis afgesloten door de vennootschap waar deze partijen bestuurder zijn of waren. De verzekering komt alleen tussen voor te goeder trouw gemaakte fouten als bestuurder. Fraude, moedwillig opzet en criminele acties door de bestuurder worden uitgesloten.
Ons kantoor staat ondernemingen bij in het domein ondernemingsrecht het bijzonder bij vorderingen inzake aansprakelijkheid en het implementeren van een governance om het bestuur van een vennootschap beter te structureren inzake risicobeheer.
Contacteer ons telefonisch, per mail of boek digitaal een afspraak met ons kantoor.
Lieve DEHAESE
Jessie DECKMYN
Jirte FORIER
Ondernemingsadvocaten
Ir. Guido QUANTEN
Expert fusies en overnames
